Paus Benedictus XVI niet zo homofoob

Zijn trouwende homo’s homo’s een bedreiging voor de wereldvrede? Dat heeft paus Benedictus XVI niet gezegd, stelt Rik Renckens van Holebipastores. “Het enige dat je de paus kan ‘verwijten’ is dus … dat hij de familie beperkt tot het klassieke ‘man-vrouw-model’.”

Vredesboodschap 2008: Voorzichtige paus zwijgt over het homohuwelijk

Op een aantal holebinieuwssites verschenen berichten over de vredesboodschap van paus Benedictius XVI voor 1 januari 2008. Door sommigen wordt die boodschap samengevat onder de titel: ‘Paus noemt het homohuwelijk een bedreiging voor de wereldvrede’. Wie zich de moeite doet om de boodschap van de paus te lezen, zal echter vaststellen dat het homohuwelijk niet genoemd wordt in die boodschap. En misschien is dat vanuit holebistandpunt eigenlijk wel het meest opmerkelijk.

Het gezin als een fundament van vrede

In de katholieke kerk is 1 januari ‘Vredesdag’. Hiervoor schrijft de paus ieder jaar een ‘vredesboodschap’. Het thema van de boodschap dit jaar is: de menselijke familie, een gemeenschap van vrede. De paus beschouwt het basisgezin als een diepe levens- en liefdesgemeenschap, gebaseerd op het huwelijk tussen een man en een vrouw, en dat gezin is de eerste plaats van humanisering van de mens en van de maatschappij. “In een gezonde familiesituatie krijgt men immers ervaring met de fundamentele componenten van de vrede: de rechtvaardigheid en de liefde tussen broers en zussen, het belang van gezag in de persoon van de ouders, de liefdevolle zorg voor zwakkeren in het gezin, b.v. de zieken of de ouderen, de wederzijdse hulp in het levensonderhoud, de bereidheid om de andere te aanvaarden en, zonodig, vergeving te schenken.”

Rechten van het gezin

Benedictus XVI verwijst naar de ‘Universele Verklaring van de Rechten van de Mens’, waarin het gezin wordt gezien als “een natuurlijk en fundamenteel element van de maatschappij, dat recht heeft op bescherming van de maatschappij en van de Staat”. Het niet erkennen of de inperking van de rechten van het gezin, ziet de paus als een bedreiging voor de fundamenten zelf van de vrede. “Alles wat bijdraagt tot verzwakking van de familie als een band die gebaseerd is op het huwelijk tussen een man en een vrouw, alles wat direct of indirect de bereidheid afremt om op een verantwoordelijke manier nieuw leven te ontvangen, alles wat het gezin ondermijnt als eerste verantwoordelijke voor de opvoeding van de kinderen, vormt een objectief obstakel op de weg naar de vrede.” De paus concretiseert dan: “Het gezin heeft onderdak nodig, werk en een volwaardige erkenning van het thuiswerk van ouders, scholing voor de kinderen, een medische basiszorg voor allen. De maatschappij en de politiek moeten zich voor deze domeinen engageren.”

Vrede binnen de grote mensenfamilie

Daarna legt de paus een relatie tussen het gezin en de grote mensenfamilie. “Om in vrede te leven heeft de sociale gemeenschap de waarden nodig waarop de familiegemeenschap zich baseert.”. Die sociale gemeenschap breidt hij uit tot de gemeenschap van alle volkeren en tot hun gemeenschappelijk huis, de aarde. Die zorg voor elkaar over heel de wereld, als broers en zussen, lukt pas echt, volgens de paus, vanuit een diepere inspiratie: een geloof dat God ieder mens daartoe roept.

Vrede door zorg voor het milieu

Daarna wijdt de paus uit over de zorg voor het milieu, het gemeenschappelijk huis van de mensenfamilie. Hij wijst op de dialoog die nodig is tussen alle landen om tot een groter ecologisch evenwicht te komen. Hij gaat verder in op het beheer van de energiebronnen van onze planeet: de ontwikkelde landen moeten hun consumptiegedrag minderen, meer investeren in het diversifiëren van de energiebronnen en een meer rechtvaardige prijs betalen voor de energie die zij halen in arme landen.

Vrede door ontwapening

Daarbij aansluitend pleit de paus ook voor ontwapening. Hij noemt het Midden-Oosten een toneel van conflicten en aanslagen, met gevolgen voor de landen en de gebieden in de omtrek, die het risico lopen in een spiraal van geweld te worden meegezogen. Hij betreurt dat het aantal landen dat meedoet met de bewapeningswedloop, vermeerdert; zelfs een aantal ontwikkelingslanden besteden daaraan een groot deel van hun inkomsten. “Voor de ontwikkeling van deze dodelijke handel zijn meerdere verantwoordelijkheden: de landen van de geïndustrialiseerde wereld halen grote winsten uit deze wapenverkoop, en in de arme landen zijn er heersende standen, die hun positie willen versterken door de aankoop van steeds meer gesofistikeerde wapens.” Hij roept de gezagsdragers nogmaals op om met vastberadenheid verder te gaan in de gesprekken over nucleaire ontwapening, nu het proces van de non-proliferatieverdragen vertraagd lijkt. Tot slot verwijst Benedictus XVI opnieuw naar de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, die zestig jaar geleden werd gepubliceerd en die hij een beslissende stap noemt in de groei van samenhang en vrede in de wereld. Aan de christenen wordt gevraagd om bijzonder voor de vrede in de wereld te blijven bidden.

En het homohuwelijk?

De paus snijdt dus een drietal thema’s aan: het belang van het gezin voor het leren samenleven met elkaar in vrede (volwassenen, kinderen, zieken, …); het belang van de zorg voor het milieu (want dat is ‘het huis waarin de ganse mensenfamilie woont’); de vrede tussen landen en volkeren (die ook als in een goede familie, voor elkaar moeten zorgen). Op geen enkele plaats heeft hij het over het homohuwelijk, en dus ook niet expliciet over het ‘homohuwelijk als een bedreiging voor de wereldvrede’. Hij zegt wel herhaaldelijk dat de familie gebaseerd is op de liefde tussen een man en een vrouw, en dat de afzwakking van die visie een obstakel is op de weg naar vrede.

Het enige dat je de paus kan ‘verwijten’ is dus … dat hij de familie beperkt tot het klassieke ‘man-vrouw-model’. Maar zijn de holebi’s zelf niet creatief genoeg om datgene wat de paus zegt over het ‘klassieke gezin’, door te trekken op hun ‘holebi’-gezin? Wil het holebi-gezin immers ook geen diepe levens- en liefdesgemeenschap zijn waarin men met elkaar in vrede leert samenleven? Hopelijk zullen een aantal holebi-gezinnen, en zeker de gelovige, die uitbreiding alleszins wel maken.

Het valt op bij deze paus, dat hij eigenlijk heel voorzichtig is in zijn uitspraken naar homoseksuelen toe. Ook in deze brief laat hij eigenlijk de kans liggen om het homohuwelijk even te noemen! Bewust wellicht, omdat hij ook wel aanvoelt dat hij de liefde tussen holebi’s’ moeilijk kan veroordelen?

In deze boodschap staat niet dat de paus het homogezin als een evenwaardige liefdes- en levensgemeenschap ziet, zoals het heterogezin. Maar uit zijn brief de boodschap halen dat hij het homohuwelijk een bedreiging voor de wereldvrede noemt, dat is een te ongenuanceerde interpretatie van zijn woorden.

De oorspronkelijke boodschap van de paus vind je in het Frans hier en in het Engels daar.