Nog steeds geen ‘meemoederverlof’

Het is vaak beloofd, maar nog steeds geregeld: het zogenaamd meemoederverlof of genderneutraal ouderschapsverlof voor holebikoppels met kinderen. Sinds 2003 mogen holebi’s met elkaar trouwen en sinds 2006 ook samen kinderen adopteren. Maar ouderschapsverlof is nog niet geregeld.

Drie jaar geleden beviel Gerlinde Van Thuyne van dochter Janne, een jaar later zette haar vriendin Sigrid Maebe hun zoontje Zias op de wereld. De kinderen dragen de dubbele familienaam, Van Thuyne-Maebe, na wederzijdse adoptie. Maar dat is uitzonderlijk.

Wachten op ‘meemoederverlof’, Veerle Beel, De Standaard, 15.07.2008.
‘Maar hier en daar zijn lacunes gebleven’, zegt de Vlaamse emancipatieambtenaar, Ingrid Pelssers. En vaderschapsverlof is er zo eentje: meemoeders hebben er geen recht op, tenzij ze toevallig statutair ambtenaar zijn bij de overheid, want het arbeidsreglement voor de ’statutairen’ is genderneutraal opgesteld.

Pelssers: ‘Meemoeders worden achtergesteld, maar statutaire meemoeders niet, wat dus een bijkomende ongelijkheid teweegbrengt tussen vrouwen die contractueel ambtenaar zijn en zij die een vast ambtenarenstatuut hebben. Helaas werken vrouwen bij de overheid vaker in contractueel verband.’

Het probleem is als het ware met één pennentrek uit te wissen, indien men een wetsvoorstel uit de vorige regeerperiode opvist, waardoor het burgerlijk wetboek genderneutraal herschreven wordt. Dan zou het ineens ook voor meemoeders in de privésector gelden.

‘Ondertussen heeft de Vlaamse overheid al meerdere kansen laten liggen om tenminste voor haar eigen personeel de ongelijkheid op te heffen’, zegt Pelssers. Zo is tot tweemaal toe een correctie ten gunste van de meemoeders uit het sectoraal akkoord voor de Vlaamse ambtenaren geschrapt. ‘Ontgoochelend’, noemt Pelssers dat.

‘En vooral erg pijnlijk als je het zelf meemaakt’, meent Gerlinde Van Thuyne. Ze werkt al veertien jaar bij het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (Inbo) van de Vlaamse overheid, maar heeft nog maar pas een vast statuut verworven. Toen haar vriendin beviel van hun zoontje, had ze geen recht op vaderschapsverlof. ‘Het voelde oneerlijk aan, omdat ik al die jaren hard had gewerkt. Waarom zou ik dan minder rechten hebben als collega’s die wel vaderschapsverlof krijgen als er in hun gezin een kind wordt geboren?’

Van Thuyne ging het toch vragen aan haar onmiddellijke chef en deze kende haar tien dagen buitendienststelling toe, wat betekent dat ze geen loonverlies hoefde te lijden. ‘Ook privéwerkgevers kennen het vaderschapsverlof soms op eigen risico toe aan meemoeders’, weet Pelssers. ‘Ik juich deze vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid toe. Al begrijp ik ook wel dat niet iedere werkgever zich dit kan veroorloven.’

Ten gronde moet de federale wetgever nog een stap verder gaan, vindt Van Thuyne. Zij en haar partner hebben elkaars biologische kind geadopteerd via een zogenaamde stiefouder-adoptie. ‘Dat betekent dus naar de cursus gaan, waar men het heeft over ontheemde kinderen en anonieme bevallingen en zo. Maar onze kinderen zitten niet eens in die situatie. Vervolgens krijg je een maatschappelijk onderzoek en moet je naar de rechtbank. We hebben dus langer dan een jaar in onzekerheid geleefd, al die tijd hadden we geen juridische band met het kind dat de ander gedragen had.’

‘Wat ik niet begrijp, is waarom we het kind van onze partner niet direct na de geboorte kunnen adopteren, van rechtswege. Zoals ongetrouwde mannen hun kinderen kunnen erkennen door een verklaring af te leggen op het gemeentehuis. Waarom het zo ingewikkeld maken? Sterker, zelfs als mijn vriendin en ik getrouwd waren, hadden we nog die hele adoptieprocedure moeten doorlopen.’

Pelssers treedt haar bij: ‘Er is opnieuw een breed maatschappelijk debat nodig over gezinnen, nieuwe gezinsvormen en de rol van stiefouders. Het mag dan soms over discriminaties gaan die in absolute aantallen niet zo heel veel mensen treffen, zoals in het geval van meemoeders en vaderschapsverlof, maar het zijn wel discriminaties die indringend zijn op persoonlijk vlak.’